|
Wetland Passewaay 1996- 2006
de beheerder altijd druk..... veldlessen in Wetland Passewaay
struinen door een
bloeiend strang in Wetland Passewaay 10 jaar natuurontwikkeling langs de Waal bij Tiel, een terugblik Initiatief In 1993 ontstond, naar aanleiding van het plan ‘Levende Rivieren’ van het Wereld Natuur Fonds, het initiatief bij drie enthousiaste Tielenaren, tw. Ruud Haaksman; Willem Snel en Hans Heerdt, om het Passewaayse uiterwaard terug te geven aan de natuur. Een natuurgebied ontwikkelen als uitloop van Tiel, waar publiek vrij toegankelijk kan genieten van dynamische rivier natuur met een grote soortenrijkdom aan planten en dieren. Natuur dichtbij huis biedt de bevolking van Tiel de kans om op loop- en fietsafstand te kunnen recreëren in een prachtig natuurgebied langs de rivier. Waar kinderen van de basisscholen jaarlijks veldlessen kunnen krijgen om zo geïnteresseerd te raken in natuur en het leuk vinden om er vaker terug te komen voor spel en ontspanning. Maar ook een kans om Tiel weer in contact te brengen met de rivier en zo een natuurlijke bijdrage te leveren aan het Tielse Waalfront. Een gebied ontwikkelen wat onderdeel kan worden van een ecologische verbindingszone en stapstone kan zijn om groenprojecten als Gelderse Poort en Fort Sint Andries met elkaar te verbinden. Een bijdrage leveren aan mogelijkheden om Rivierenland natuurgericht recreatief en toeristisch op de kaart te zetten. Kortom een initiatief wat alles in zich had om een succes te worden. Start Bij de planvorming voor de inrichting van de Passewaayse uiterwaard bleek al snel dat dit uiterwaard onderdeel uitmaakte van het provinciale groenstructuurplan Fort Sint Andries. Als ‘voorbeeld project’ was de realisatie gepland inde tweede fase na 2015. Mede dankzij de inspan-ningen van initiatiefnemers lukte het om in de eerste fase te worden opgenomen. Het hoge water van 1995 bracht de realisatie in een stroomversnelling en zo gebeurde het dat onder de noodwet ‘Deltawet Grote Rivieren’ in het voorjaar van 1996 de koppeling werd gemaakt van dijkverbetering met natuurontwikkeling. De eerste doelstelling, van de inmiddels stichting geworden initiatiefnemers, het ontwikkelen van het natuurgebied was binnen 3 jaar gerealiseerd. Maar de stichting wilde meer, namelijk het gebied ook gaan beheren. De benodigde fondsen werden geworven om voorlopig de eerste 5 jaar het dagelijks beheer voor de twee grondeigenaren, Staatsbosbeheer en Steenfabrieken Korevaar te kunnen realiseren. In mei 1996 was de officiële start en opening van het nieuwe natuurgebied Wetland Passewaay. Kinderen vanuit het Tielse basisonderwijs lieten de eerste grote grazers, Konikpaarden, los in het 40 ha grote uiterwaardgebied. Van weiland tot wetland Het Passewaayse uiterwaard was van oudsher een agrarisch gebied, waar boeren melk- of vleesvee hielden. In de jaren ’50 ontstonden er twee kleiputten t.b.v. kleiwinning voor de lokale steenfabriek Zennewijnen/Korevaar. Dankzij de Deltawet Grote Rivieren en de inmiddels gereedliggende plannen voor de inrichting van het gebied kon de Passewaayse uiterwaard als een van de eerste dijkverbeteringsplannen gekoppeld worden aan natuurontwikkeling. Zand en klei, in totaal zo’n 160.000 m3, uit de uiterwaard werden gebruikt om ter plaatse de dijken te versterken. Wat overbleef was de basis voor natuurontwikkeling, de natuur mocht vanaf dat moment zelf gaan bepalen hoe het gebied er in de toekomst zou gaan uitzien. Het verlagen van de uiterwaard betekende tevens dat er meer ‘ruimte voor de rivier’ ontstond. Een oude rivierloop werd opnieuw in verbinding gebracht met de rivier, deze strang en de dynamiek van de rivier met z’n sterk wisselende rivierstanden zorgen vanaf dat moment samen de natuurlijke jaarrond begrazing met Koniks en Salers voor de natuurlijke ontwikkeling van Wetland Passewaay. Wat eerst een weiland was, was nu een wetland. Beheer De Stichting Wetland Passewaay heeft de afgelopen 10 jaar het dagelijks beheer gevoerd over het Passewaayse uiterwaard en sinds 2004 ook over het natuurontwikkelingsproject; ‘Schipperwaard’ langs de Waal bij Echteld, een beheer dat bestaat uit een aantal activiteiten die bepalend zijn geweest voor de ontwikkeling van deze nieuwe natuurgebieden en het resultaat zoals dat er nu na 10 jaar is. Met een beheerder in vaste dienst (24 uur per week) en een tiental vrijwilligers werden de volgende beheeractiviteiten gerealiseerd: Ø Dagelijks toezicht en onderhoud van het gebeid Ø Natuurlijke jaarrond begrazing met kuddes Konikpaarden en Galloways of Salerrunderen. Ø Voorlichtingsactiviteiten aan publiek Ø Educatie voor het basisonderwijs van Gem. Tiel en Geldermalsen Ø Monitoring van soortenrijkdom Ø Natuurgerichte recreatieve- en toeristische ontwikkeling/activiteiten Ø Samenwerking met tal van maatschappelijke organisatie en overheden Natuurlijke jaarrondbegrazing Een belangrijk beheerinstrument zijn de ‘grote grazers’, Konikpaarden en runderen leven in sociale kuddeverband en zorgen voor de ‘inrichting’ van het gebied. Extensief, met 3 a 4 dieren per ha zorgen de grazers voor de toename van soortenrijkdom van zowel planten als dieren. Te veel ooibos en/of struweel zou de waterafvoer bij hoogwater belemmeren, waardoor de veiligheid in het geding komt. Grote grazers pakken verruiging aan en scheppen voorwaarden, samen met de dynamiek van de rivier, voor het ontstaan van nieuwe soorten en dus biodiversiteit. De kuddes zijn ook gezichtsbepalend voor deze natuurlijke /dynamische riviernatuur. Interactie van de dieren binnen de groep biedt de bezoekers regelmatig prachtige taferelen en veel kijkplezier. Voorjaar, zomer, herfst en winter zijn de kuddes met hun eigen seizoensgedrag een bijzonder en karakteristiek element binnen het natuurgebied. Publiek en voorlichting Jaarlijks komen naar schatting meer dan 8000 bezoekers naar Wetland Passewaay voor rust, ruimte en natuur. Dat betekent zo’n 80.000 bezoeken in de afgelopen 10 jaar, een prachtig resultaat ! Individueel of als groep om bv..in het voorjaar de natuur te zien ontwaken vanuit z’n winter-slaap, zomers om van de kleurenpracht van de vele stroomdalbloemen en kruiden te genieten of langs de strandjes van de rivier te kijken naar de scheepvaart. In de herfst de putters massaal te zien meer strijken op de zaden van de akkerdistel en ’s winters te kijken naar de dynamiek van het hoge water. Er valt het hele jaar door veel te beleven in Wetland. Tijdens gegidste excursies, rondleidingen of struin- en/of vaartochten wordt het publiek voorgelicht over tal van zaken die in Rivierenland spelen. Archeologie, cultuurhistorie, natuurontwikkeling, dijkverbetering, ruimte voor de rivier, integraal water beheer zijn enkele onderwerpen waar het publiek over geïnformeerd wordt. Rivierenland is in ontwikkeling als recreatief en toeristisch gebied, niet alleen publiek vanuit de regio, maar steeds vaker toeristen die komen voor dit unieke Rivierengebied. Mogelijkheden om aan een breder publiek een boodschap mee te geven, maar ook promotie te maken voor Rivierenland. Redactionele artikelen in diverse media, medewerking aan films en documentaires zoals bv. ‘d Waal-film (komt jan. 2006 uit) en een documentaire over het erfgoed van Jac. P. Thijsse zal eind 2005 begin 2006 te zien zijn op TV, promoten Tiel en de regio. Op de site: www.natuurdichtbij.nl/wetlandpassewaay is veel informatie te vinden over de twee natuurgebieden in Tiel en Echteld. Maar ook over de natuurgerichte recreatieve en toeristische struin/vaartochten van de stichting. Educatie In de afgelopen 10 jaar hebben ongeveer 9000 kinderen, 300 leerkrachten en zo’n 1500 begeleidende ouders van de groepen 7 en 8 uit het basisonderwijs van Tiel en omgeving met veel enthousiasme deelgenomen aan de veldlessen in Wetland Passewaay. In het eerste jaar waren dat zo’n 10 groepen per jaar maar dankzij mond op mond reclame werden er dat door de jaren heen steeds meer. Ook scholen uit andere gemeenten zoals Geldermalsen komen de laatste jaren naar Wetland Passewaay voor deze ‘praktische lessen‘. Leuke opdrachten doen zoals bv. waterbeestjes ontdekken, halfedelstenen zoeken langs de rivier, vogels kijken, bodem boren of je eigen minirivier maken is voor veel kinderen (maar ook ouders) een ontdekkingstocht in de natuur. Kinderen die woensdagmiddag met een eigen gemaakt schepnetje terug komen om meer waterbeestjes te zoeken, of anderen die in het weekend hun ouders meenemen om te laten zien waar ze dit avontuur hebben beleefd. Als vervolg op deze veldlessen worden er door de stichting nu ook educatieve kinderfeestjes georga-niseerd, maar ook activiteiten als ‘Jeugdvakantieweken’ trekt jaarlijks tientallen kinderen naar Wet-land Passewaay. IVN- kinderen hebben er doe-activiteiten, Kids for animals komen er om wilde dieren te bekijken en WNF- rangers houden er speurtochten, dit zijn slechts enkele voorbeelden van de vele activiteiten die door of in samenwerking met de stichting werden gerealiseerd. Wetland Passewaay als voorbeeld van “Freude am Fluss” Natuurontwikkeling in Rivierenland krijgt de laatste jaren steeds meer vorm en zal zich de komende jaren verder uitbreiden. Een gebied met potentie als het gaat om natuurgerichte recreatie en toerisme. Water, de rivieren zijn de ‘blauwe draden’ van Rivierenland en hebben een belangrijke historische betekenis waar mensen in geïnteresseerd zijn. Dit biedt kansen om recreanten en toeristen het gebied te laten ‘beleven’. Stichting Wetland Passewaay heeft samen met Recreatie-maatschappij Rivierengebied de afgelopen jaren vorm gegeven aan het ‘Struinen door de uiterwaarden’, belevingstochten dwars door prachtige natuurontwikkelingsgebieden in de uiterwaarden van de Waal. St. Wetland Passewaay organiseert gegidste struin/vaartochten voor groepen. Met de boot ‘Wetland Adventure’ worden sinds 2005 middels halve of hele dagtochten diverse natuurontwikkelingsgebieden langs de Waal bezocht. In 2005 maakten al meer dan 400 struiners gebruik van deze struin/vaararrangementen waarbij recreatie wordt gekoppeld aan educatie. Note: Na 10 jaar is de beheerder helaas opgehouden met zijn (betaalde) werkzaamheden voor Stichting Wetland Passewaay vanwege te weinig financiële middelen. Via de onderneming Rivier Actief (www.rivierarrangementen.nl) blijven de werkzaamheden voor een belangrijk voortbestaan. De nadruk zal daarbij komen te liggen op de toeristisch-recreatieve sector, zoals bv. het organiseren van arrangementen (struin/vaartochten) en het opzetten van overnachtingsaccomodaties “Drijvende Trekkershutten”.
|
